Aanbevelingen collegeakkoord 2018-2022

Ter attentie van: Onderhandelaars Rotterdams College 2018-2022
Datum: 23 april 2018

Geachte dames en heren,

Een brede groep van Rotterdamse bedrijven en organisaties heeft op 25 januari de politiek in Rotterdam opgeroepen om vol in te zetten op de sprong naar een circulaire en duurzame stad. Deze sprong is gedreven door de noodzaak te voldoen aan het Akkoord van Parijs, en door de wil om voor onze kinderen en kleinkinderen een fantastische stad achter te laten, waarin het goed leven en werken is.

Het collegeakkoord 2018-2022, waaraan u nu werkt, legt de basis voor hoe het stadsbestuur deze sprong inzet en aanjaagt. Wij geven u graag enige handreikingen hoe we de sprong naar een circulaire en duurzame stad kunnen versnellen en tot een succes kunnen maken.

Waarom - Rotterdam staat voor een groot aantal ontwikkelingen, waaronder energietransitie, mobiliteitstransitie, duurzame haven, nieuwe economie, inclusieve stad, klimaatadaptatie en de transitie naar een circulaire stad. In feite gaat het om één grote samenhangende sprong naar een circulaire, duurzame en inclusieve stad. De verschillende elementen in de sprong zijn nauw met elkaar verbonden en vragen om integraal beleid.

Hoe - Ondertekenaars van de Rotterdamse Klimaatoproep zijn rondom vier thema’s met elkaar in gesprek gegaan om tot deze handreiking te komen. Daarbij stonden twee vragen centraal: wat hebben wij de komende jaren zelf als ambities en plannen? En: hoe kan de Gemeente helpen de uitvoering van die plannen te versnellen en tot een succes te maken?

Wat - Ondertekenaars van de Rotterdamse Klimaatoproep zien volop mogelijkheden om de sprong naar een circulaire en duurzame stad tot een groot Rotterdams succes te maken. Hiervoor werken we graag samen met de Gemeente Rotterdam. We bieden onze creativiteit, ondernemerszin en kennis aan om gezamenlijk de schouders te zetten onder deze enorme uitdaging.

Onze concrete aanbevelingen vindt u op de volgende bladzijden.

Wij zien uit naar uw nieuwe college en staan klaar om de komende jaren met u samen grote stappen te zetten naar een krachtig en toekomstbestendig Rotterdam.

Hoogachtend,
Ondertekenaars van de Rotterdamse Klimaatoproep

Algemene aanbevelingen

Overkoepelende ambities

Het Akkoord van Parijs en de vertaling hiervan naar Nederland zijn leidend voor de transitie in Rotterdam. Bestaande ambities van de stad blijven overeind of worden aangescherpt:

  • We streven ernaar om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de 2 graden, liefst tot 1,5 graad (Akkoord van Parijs 2015).
  • In 2050 is de netto uitstoot van broeikasgasemissies in Rotterdam met tenminste 80-95% afgenomen ten opzichte van 1990 (Energieagenda 2016).
  • In 2030 zijn de netto broeikasgasemissies van alle sectoren in Rotterdam 49% lager dan in 1990 (Regeerakkoord 2017-2021).

De Gemeente pakt haar rol

  • Het gemeentebestuur neemt de regie op zich voor de transitie in de stad en de haven. Hierbij schroomt de Gemeente niet om de grenzen op te zoeken van wat wettelijk mag. We staan voor een nieuwe situatie en de bestaande structuren zijn daar niet op bedacht. Wees niet bang om verkeerde beslissingen te nemen. De enige écht verkeerde beslissing is het uitstellen van beslissingen.
  • De Gemeente ontwikkelt samen met partijen in de stad één samenhangende aanpak voor stad en haven, met (klimaat-) doelstellingen voor alle transitiethema’s. Tenminste elke twee jaar vindt een evaluatie plaats van de voortgang en uitvoeringsplannen. Elke nieuwe coalitie zet in op een aanscherping van de ambitie. Wanneer doelstellingen voortijdig worden gehaald, scherpt de Gemeente de ambitie aan.
  • De huidige wetgeving belemmert de transitie in veel gevallen. De gemeente zet capaciteit in om aanvullend beleidsinstrumentarium te formuleren dat nodig is om in deze transitie de regie te kunnen pakken. Onderstaande partijen ondersteunen daarbij door belemmeringen te melden en te agenderen.

Gemeentelijke organisatie

  • Het stadsbestuur maakt één wethouder verantwoordelijk voor de voortgang van de hele transitie naar een circulaire en duurzame stad. Daarnaast krijgen alle wethouders eigen doelstellingen op de deelthema’s. Deze worden vertaald naar de gemeentelijke clusters.
  • De gemeentelijke organisatie is dienstbaar aan duurzame initiatieven van bedrijven en bewoners. Het stadsbestuur geeft richting aan het “ontkokeren” van de gemeentelijke organisatie. Bedrijven met investeringen en plannen op het gebied van de transitie naar een circulaire en duurzame stad kunnen terecht bij één contactpersoon (accountmanager) die hen door de gemeentelijke organisatie leidt.

Aanjagen van innovatie

  • Rotterdam gaat, waar daar om gevraagd wordt en als er voldoende mee te winnen is, experimenteren met regelluwe zones en juridische experimenteerruimte om radicaal innovatieve ontwikkelingen van de grond te krijgen.
  • De Gemeente zet samen met Rotterdamse bedrijven een revolverend innovatiefonds op. Het doel van dit fonds is om innovatieve bedrijven en oplossingen uit de regio te ondersteunen van prototype naar marktintroductie.
  • De Gemeente stelt als doelstelling om in 2030 volledig circulair te opereren. Tussendoelstellingen zijn om in 2026 volledig circulair in te kopen en in 2022 30% circulair in te kopen.
  • De Gemeente als inkoper kent bij elke aanbesteding punten toe aan relevante duurzaamheidsaspecten. Bijvoorbeeld: circulariteit (materialenpaspoort), klimaatadaptatie, aardgasvrij, energieopwekking en capaciteitsontwikkeling.

Mensen

  • Het Rotterdamse bedrijfsleven, de opleidingsinstellingen en de Gemeente zetten samen een grootschalig programma op voor de scholing en omscholing van de vele duizenden mensen die nodig zijn voor de omschakeling van een fossiele naar de nieuwe economie. Denk aan: installatiebranche, bouwsector, IT en ook voor alle sociale processen die spelen rondom de verandering.
  • Gemeente, bedrijven en maatschappelijke instellingen werken samen bij het betrekken van alle Rotterdammers in de transitie en het creëren van maatschappelijk draagvlak. De transitie heeft immers impact op iedereen. Aan het eind van deze collegeperiode is 40% van de bewoners van Rotterdam op de hoogte van wat de sprong naar een circulaire en duurzame stad betekent. In 2026 is dit 60%.

Thematische aanbevelingen

Energieopwekking

  • De Gemeente zet concrete tussendoelen voor duurzame energieopwekking. De bestaande doelstelling om in 2030 meer dan 100% van de energiebehoefte voor alle Rotterdammers duurzaam op te wekken, krijgt als tussendoelen 40% in 2022 en 75% in 2026. Bij duurzame energieopwekking is er bijzondere aandacht voor lokale productie van windenergie, zonne-energie en geothermie.
  • Voor de energieopwekking ten behoeve van gebruik in de industrie worden vergelijkbare concrete en ambitieuze doelen en tussendoelen opgesteld.
  • De Gemeente schrijft aanbestedingen uit voor zonne-energie op gemeentelijke daken, waarbij het bedrijfsleven wordt uitgenodigd een integrale oplossing voor te stellen (bouw, financiering, levering, onderhoud). In de periode tot 2022 is dit elk jaar minimaal 10% van het beschikbare dakoppervlak.
  • De Gemeente gaat leges voor bouw van windparken en zonnedaken/-velden berekenen over de constructie en niet over de gehele installatie. De leges worden pas geheven wanneer er zekerheid is over de doorgang van een project. Zo wordt de investeringsdrempel voor particulieren en het bedrijfsleven voor het aanleggen van nieuwe installaties verlaagd.
  • De Gemeente geeft het goede voorbeeld met de aanbesteding van het gemeentelijke energiecontract: langjarig, groen en additionele opwekking van hernieuwbare energie in de regio.

Industrie en haven

  • De energietransitie in de haven is er een van grootschalige programma’s met een langjarige implementatietermijn. Daarbij hoort een ambitieuze langetermijnplanning. De gemeente Rotterdam, het Havenbedrijf en het bedrijfsleven nemen samen het initiatief voor het opstellen en bewaken van deze planning.
  • De gemeente Rotterdam faciliteert en jaagt enkele megaprojecten aan, bijvoorbeeld grootschalige infrastructuur voor waterstof, warmterotonde, energieopslag, CCU of vervoer over water. Selectie en ontwikkeling vindt plaats in nauwe samenwerking tussen bedrijfsleven, Gemeente en Havenbedrijf. Megaprojecten zijn een kroon op het werk en komen niet in plaats van een langjarig strategisch beleid voor alle sectoren.
  • Door elektrificatie en koppeling aan duurzame elektriciteit kan de warmtevoorziening van de industrie grootschalig verduurzaamd worden. De gemeente katalyseert deze ontwikkeling.

Mobiliteit

  • Rotterdam positioneert en ontwikkelt zichzelf als slimme mobiliteitsstad en transformeert het mobiliteitssysteem in de stad naar ‘mobility as a service’. Alle duurzame vervoersmodaliteiten bereikbaar voor iedereen, in één Rotterdamse mobiliteitsapp: OV, (e-)fiets, elektrische deelauto, e-taxi, waterbus, watertaxi. Combinatie van OV met (e-)fiets in 2020, overige modaliteiten in 2022. In de stad, de regio en het havengebied.
  • Het ingezette beleid om fietsen te bevorderen wordt uitgebreid met de aanleg van snelle, brede fietspaden en transformatie van bestaande verbindingen tot hoogwaardige fietsroutes. Dit gebeurt zowel in de stad als tussen de stad en de omliggende gemeentes. In 2022 zijn minimaal twee N-Z fietsroutes en twee O-W routes gerealiseerd.
  • De Gemeente regisseert en faciliteert het uitbreiden van elektrisch vervoer in de stad: laadinfrastructuur (bijvoorbeeld in parkeergarages), delen van e-bikes en e-cars, particulier e vervoer, bedrijfsmobiliteit, verdelen van openbare ruimte.

Gebouwde omgeving

  • De Gemeente neemt de regie en stelt in samenspraak met relevante partijen in de keten een bronnenstrategie voor een duurzaam warmtenet op. De ontwikkeling van de warmtevraag en het warmteaanbod zijn daarin op elkaar afgestemd met aandacht voor de temperatuur van de warmtelevering, voor de verduurzaming van industriële restwarmte en voor het opnemen van andere duurzame bronnen. De bedrijven in de haven spelen hierbij een belangrijke rol. De corporaties ondersteunen via hun inkoopkracht actief het streven naar duurzame bronnen.
  • De Gemeente neemt het voortouw bij het opstellen van een tijdspad dat bepaalt wanneer en hoe wijken van het aardgas af gaan. In 2019 maakt de Gemeente voor alle wijken in Rotterdam bekend via welke infrastructuur energie voor warmte geleverd zal worden.
  • Voor particulieren, VVE’s en zogenaamd ‘gespikkeld’ bezit bestaan ontoereikende financieringsvormen en financiële prikkels om woningen energiezuinig en aardgasvrij te maken. Objectgebonden financiering met een voldoende lange loopduur is een belangrijke oplossing hiervoor en de Gemeente gaat dit voor 2020 mogelijk maken, bijvoorbeeld via een baatbelasting of een woningabonnement.
  • De vergunningstrajecten voor het verduurzamen van gebouwen worden vereenvoudigd, bijvoorbeeld voor het aan de buitenzijde plaatsen van isolatie die tot over de rooigrenzen komt. Dit laatste kan middels een parapluherziening voor heel Rotterdam.

Ondertekenaars

ABN Amro
Akzo Nobel
Arcadis
Belowenemylines
Betterfuturefactory
Blijstroom
Bloc
BlueCity
BroodNodig
Buurman
Caland Schoen
CGI
Climate Focus
Compass Infrastructuur Nederland
Coolblue
DB Schenker
De Urbanisten
Delfshaven Coöperatie
Deltalinqs Energy Forum
Dertien Restaurant
Eneco
Engie
Erasmus MC

Erasmus Universiteit
Feyenoord City
FiberCore Europe
De Fruitvis
Graent Collective
GreenChoice
Groothandelsgebouwen
Havensteder
Het Portaal
Huntsman
Institute for Housing and Urban Development Studies
InfraCore Company
ING Bank
Jade Architecten
Jedlix
KAW Architecten
Lendahand
Maasstad Ziekenhuis
Nuon
Personal Architecture
Plennid
Postillion Convention Centre WTC Rotterdam

Rabobank Rotterdam
R’damse Nieuwe
Robeco
Rooftop Energy
Rotterdam Ahoy
Rotterdam Collectief
Rotterdams Milieucentrum
Stedin
Stek Stadstuinwinkel
Stichting Stimular
Stored Energy
Studio Wolfpack
SustainabilityServices
Trinomics
Unilever Benelux
Van Lanschot Bankiers
VNO-NCW Rotterdam
Watertaxi Rotterdam
Woonstad Rotterdam
Workspot