Werkbijeenkomst Doorbraakprojecten #1

19 maart 2019, Auditorium Robeco

Meer dan 50 deelnemers waren aanwezig bij de werkbijeenkomst doorbraakprojecten van de Rotterdamse energietransitie. De bijeenkomst werd geopend door wethouder Arno Bonte die zijn plannen voor het Rotterdams Klimaatakkoord presenteerde. Daarnaast werden vijf aan de energietransitie gerelateerde projectplannen gepresenteerd door Rotterdamse ondernemers. In twee break-out sessies werkten de deelnemers deze plannen verder uit, identificeerden ze mogelijke obstakels en oplossingen en smeedden ze nieuwe samenwerkingsverbanden.

De volgende onderwerpen zijn aan bod gekomen:

  • Opleiden voor de toekomst - Eef Smits, Techniek Nederland
  • Bereikbare Binnenstad - Anke Griffioen, Retail010 en Caland/Schoen
  • De Rotterdamburger - Adriaan Korthuis, Climate Focus
  • Vervoer over Water - Ruben Lentz, BLOC
  • Waterstoftoepassingen in de stad - Joost Sandberg, Nouryon

Wethouder Arno Bonte

Wethouder Arno Bonte opende de werkbijeenkomst.

"De Rotterdamse Klimaatoproep van maart 2018 was een belangrijke aanleiding om aan de slag te gaan met het Rotterdams Klimaatakkoord. Als antwoord op die oproep pakt de Gemeente Rotterdam nu een regierol om invulling te geven aan de ambities uit het Klimaatakkoord van Parijs."

Komend half jaar gaat de gemeente samen met Rotterdamse bedrijven werken aan een gezamenlijke agenda voor de energietransitie in Rotterdam. De vraag die hierin centraal staat is: hoe kunnen we partijen bij elkaar brengen om projecten op te starten? Eind van het jaar moet dit landen in het Rotterdamse Klimaatakkoord.

Om de doelen van het klimaatakkoord van Parijs te behalen wil de gemeente focussen op het verminderen van uitstoot, het veranderen van gedrag, en het verschonen van onze energiebronnen. Dit mondt uit in vijf transitiepaden:

  • Haven en industrie, waarbij de randvoorwaarden geschetst zijn en het nu de uitdaging is partijen bij elkaar te krijgen.
  • Wonen en bouwen, waar we een transitie gaan maken naar aardgasvrij en het gebruik restwarmte. Dit gaat gepaard met het grootschalig isoleren van woningen.
  • Energievoorziening, waarbij de opwerk groener moet en de distributie slimmer. Hier liggen kansen voor restwarmte en geothermie.
  • Mobiliteit, met name het verschonen van het vervoer in de binnenstad
  • Economie, waar we de kansen van de energietransitie gaan benutten. De uitvoer van de Roadmap Next Economy staat hierin centraal.

De betaalbaarheid van de energietransitie is een van de zorgpunten van de raad. Een ‘investeringsfonds energietransitie’ wordt overwogen, waarbij de Gemeente een voorfinanciering doet, of garanties kan verstrekken aan financiers. Ook zoekt de gemeente waar nodig de samenwerking met het Rijk.


Opleiden voor de toekomst

Eef Smits van Techniek Nederland

Waar wil je naartoe? Er zijn grote uitdagingen in het verduurzamen van de gebouwde omgeving. Hiervoor is meer en hoger opgeleide capaciteit nodig in de installatiebranche. Tegelijkertijd vindt hier snelle vergrijzing plaatsen neemt de krapte op de arbeidsmarkt toe. Om deze krapte tegen te gaan is er enerzijds meer arbeidscapaciteit nodig. Dit betekent om- en bijscholing van huidig personeel, het aantrekkelijker maken van technische opleidingen en aantrekken van een nieuwe doelgroep. Anderzijds ligt de oplossing in verdere automatisering van installatieprocessen, het versimpelen van installaties en het aanbieden van duurzamere producten die minder onderhoud nodig hebben.

Wat houd je tegen? Een groot tekort aan mensen is het knelpunt. Nog steeds zijn er te weinig vrouwen die voor technische beroepen kiezen. Verder is de installateursbranche vrij conservatief, staan ‘old school’ installateurs niet altijd open voor omscholing en heeft het vak last van een slechte status.

Volgende stappen? Goede baanperspectieven van de installatiesector kenbaarder maken. Samenwerking zoeken met bedrijven in de installatiebranche die kampen met personeelstekorten: nieuwe generatie benaderen en helpen uit te vinden waar zij het beste hun talenten kunnen inzetten.


Bereikbare binnenstad

Anke Griffioen van Retail010 en Caland/Schoen

Waar wil je naartoe? Toenemend aantal inwoners en bezoekers van Rotterdam efficiënter en met minder milieubelasting naar de binnenstad te vervoeren. Ook de logistieke opgave van de toenemende pakketbezorging vraagt om onorthodoxe maatregelen. Idee is om een model op te zetten waarbij kleine personenbusjes met 6-8 zitplaatsen continue door de stad rijden om Rotterdammers en bezoekers te vervoeren, zowel in de stad als vanaf perifere locaties als de P&R stations. De busjes worden elektrisch aangedreven en bestuurd door Rotterdammers met een uitkering die graag weer aan de slag willen. Prijs voor reizigers is vergelijkbaar met RET prijzen.

Wat houd je tegen? Capaciteit (in de vorm van partnerschappen) om het plan uit te werken en te realiseren. Daarnaast zijn er externe factoren die uitvoering van het plan bemoeilijken. Bijvoorbeeld: het is nu nog te aantrekkelijk om met je eigen auto de stad in te rijden. De gemeente moet rigoureuze keuzes maken om dit verkeer te beperken.

Volgende stappen? Uitwerken van de basisuitgangspunten van de pilot en samenwerkingspartners vinden. De RET en het Nationaal Programma Rotterdam Zuid zijn hierbij belangrijke partijen.


De Rotterdamburger

Adriaan Korthuis van Climate Focus

Waar wil je naartoe? Plantaardig voedsel wordt steeds verder mainstream: er is een revolutie richting plantaardig eten aan de gang. Gedragsverandering is moeilijk, maar kan wel op het moment dat het alternatief beter is, lekkerder is, goedkoper is. De Rotterdamburger is een plantaardig fastfoodproduct. Stoer, lekker, Rotterdams. Op basis van lokaal geproduceerde ingrediënten. We stellen ons een groen broodje voor met een witte burgerschijf: de kleuren van de Rotterdamse vlag. Een vleugje stedelijk chauvinisme om een lekker plantaardig product mainstream te maken.

Wat houd je tegen? De business case moet specifieker.

Volgende stappen? De burger ontwikkelen! Samenwerkingspartners zoeken voor zowel ontwikkeling als verkoop van de burger. Eten moet in eerste instantie goed zijn, en als je een hamburger eet ben je vaak een beetje aan het ‘cheaten’. De Rotterdamburger moet aan deze eisen voldoen. Verder, eten is erg cultureel, tot nu toe wordt met plantaardig voedsel een specifieke doelgroep bereikt. Gebruik maken van rolmodellen (in verschillende communities) om het product aan de man te krijgen.


Vervoer over water

Ruben Lentz van BLOC

Waar wil je naar toe? Rotterdam heeft een fantastisch waternetwerk. Gebruik van vervoer over water kan op een slimmere en schone manier. Eind 2021 loopt de concessie voor personenvervoer over water in de Drechtsteden, de regio Rotterdam en op de Maasvlakte af. Dit is een kans om als Rotterdamse bedrijven te vragen om een radicaal duurzame aanbesteding. Onze stad kan als voorbeeld dienen voor snel groeiende steden gelegen aan het water over de hele wereld. Hiervoor hebben we een sterke propositie nodig.

Wat houd je tegen? De aanbestedende partners vinden het lastig om sterk duurzame randvoorwaarden aan het aanbestedingsproces te stellen, omdat een té hoog ambitieniveau een mislukte aanbesteding kan veroorzaken en zij alleen uit kunnen gaan van de status quo.

Volgende stappen? Er is een sterk enthousiasmerende propositie nodig om de aanbestedende partijen te overtuigen van de noodzaak om sterk duurzame randvoorwaarden te stellen. Onderdeel van een dergelijke propositie is een goed idee over:

  • Rotterdam: wat maakt de propositie typisch Rotterdams, hoe spreek je Rotterdamse ondernemers aan?
  • Techniek: waterstof en elektrisch vervoer zijn mogelijk, maar duur. Waterstof is nog niet ver genoeg ontwikkeld in deze context, er is ruimte nodig op het vervoersmiddel voor opslag. Toevoegen van een ‘range-extender’ in de vorm van LNG kan uitkomst bieden.
  • Netwerk: consumenten vragen om een fijnmazig netwerk waar het Rotterdamse waternetwerk alleen niet toereikend genoeg voor is. Aansluiting op andere modaliteiten is cruciaal.
  • Ontwerpen logistiek: ‘hubs’ waar fiets, tram, metro en andere modaliteiten beschikbaar zijn (haltes op strategische punten, of punten met verkeersarmoede) en tankfaciliteiten.
  • Beschikbaarheid: consumenten vragen om een modaliteit die ‘altijd’ beschikbaar is.
  • Op zoek naar handige toepassingen en specifieke doelgroepen geïnteresseerd in vervoer over water. Bijvoorbeeld: scholieren, aansluiting op evenementen.
  • Propositie breder dan alleen personenvervoer: bijvoorbeeld pakketservice PostNL, services tijdens vervoer.

Waterstoftoepassingen in de stad

Joost Sandberg van Nouryon

Waar wil je naar toe? Waterstof wordt een belangrijke energiedrager. Het zou mooi zijn als waterstof niet alleen in de haven blijft, maar ook zichtbaar wordt in de stad als voorbode van de toekomst. Nouryon heeft een fabriek waar op grote schaal groene waterstof geproduceerd wordt, tegen lage kosten. De haven levert waterstof aan de stad als modaliteit voor energie opslag en conversie, verwarming en als brandstof voor vervoer (bus, waterbus, vracht).

Wat houd je tegen? Er is een infrastructuur nodig in de stad met tankfaciliteiten. De technische mogelijkheden voor opslag en conversie van waterstof (zoals bijvoorbeeld een ‘buurtbatterij’) moeten nog verder ontwikkeld worden. Op sommige plekken maakt bestaande wet- en regelgeving toepassing van waterstof onmogelijk.

Volgende stappen? Inventarisatie van kansrijke wijken voor waterstof. Stap 1 is hier het beter isoleren van woningen, ontwikkelen waterstoftoepassingen komt pas daarna. Ontwikkeling van een demo met terrasverwarmers op waterstof om zichtbaarheid in de stad te creëren. Waterbus en Nouryon gaan samen duiken in wet- en regelgeving die gebruik waterstof bij vervoer over water op dit moment tegenhoudt.